Книги в электронном варианте скачать бесплатно. Новинки

Скачать бесплатно книги в библиотеке booksss.org

расширенный список авторов: А Б В Г Д Е Ж З И К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Э Ю Я
A B C D E F G H I j K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Главная
Бизнес
Интернет
Юмор
Психология
Разное
Как читать скачанную книгу?

Досвiткi (на белорусском языке)

Автор(ы):Максим Горецкий

Аннотация книги


aннотация отсутствует

Скачать книгу 'Досвiткi (на белорусском языке)' Максим Горецкий

Скачивание книги недоступно!!!




Читать первые страницы книги

Горецкий Максим

Досвiткi (на белорусском языке)

Максiм Гарэцкi

Досвiткi

Доўга цягнуцца зiмовыя досвiткi. За вокнамi цёмна i лютая сцюжа, а ў сцюдзёнай хаце невясёла гарыць цямнявая лучына, нудна трынкаюць марудныя верацёны. Да свету яшчэ далёка-далёка!

Не пяюць удосвецця песень, i маўклiвыя праллi толькi цiха думаюць свае цiхiя досвiтныя думы.

Але бяссонны дзядуля, размачыўшы лыкi i сеўшы ў кажусе на калодачку пасярод хаты, любiць гэтым часам развеяць сонны сум у маладых сваiмi пераказамi аб розных прыгодах з даўняе мiнуўшчыны.

Пляце дзядуля старадаўнiя плятнi i любiць iх, як свае лапцi, а ўжо яго старэйшы ўнук, яшчэ i не дзяцюк, а толькi ладны хлопчык, што нi ў вошта, аднак, ставiць лапцi перад ботамi, ужо ён не можа ўцерпець - i перабiвае цiхую стройную плынь казання i слухання. Бунтуецца яго маладое сэрца супроць незразумелай для яго пакоры панскiх падданых.

- А каб на мяне, - кажа ён дзеду, - то ўзяў бы я добры кол, прыпiльнаваў бы пана дзе-небудзь у зручным куточку ды так бы свiснуў яго па ўху, што ён бы i сваiх не пазнаў! Не стаў бы другi раз сячы людзей.

- Эх, братка ты мой, братка! - усмiхаецца на ўнука дзед. - Няўжо ж ты гэтак любiш бiцца? Цi табе, такому маладому, так казаць! Брыдка гэта бiцца... Але быў у нас адзiн: бывала, як яго сячы, возьме кол, стане ў кут i не даецца. "Палезьце толькi! Першаму, кажа, растаўку мазгаўню". А потым уцячэ ў лес i бадзяецца дзён дзесяць. Але што ж? Недзе ж яму дзецца - вернецца сам або яго зловяць. Схопяць знянацку, звяжуць, пакладуць на ўслоне, пара людзей сядуць на ногi, пара на галаву, а трэцяя пара з двух бакоў так адлупцуюць беднага, што пасля яшчэ дзён колькi ляжыць ды стогне...

- Каб усе не давалiся, як ён, то не абсеклi б!

Дзед толькi засмяецца i кажа далей перарваную гiсторыю.

- А каб на мяне, - зноў замiнае дзеду ўнук, - узяў бы я карабочак сернiкаў i добры пук саломы, выбраў бы я цёмную восенную ночку i так бы засвяцiў у панскiм двары, што пан той i сваiх бы не пазнаў.

- Эх, братка ты мой, братка! - усмiхаецца дзядуля. - Лацвей табе цяпер казаць, - не тое было ў даўнi час. Быў у нас гэткi адзiн. Бывала, як толькi восень - гарыць гумно ў нашага пана. Згарэла раз, паставiў цераз год другое. Згарэла i тое, паставiў трэцяе. А пасля прыехалi к пану казакi, сагналi ўсiх людзей у двор, выбралi ад кожных дзесяцi сем'яў па чалавеку, разлажылi iх голых на таку ў гумне. Прыйшоў пан, запалiў свечку ўвелькi з добрую качалку i ну па радоўцы падсмальваць задраныя бароды, дый пытаецца: "Не ведаеш, цераз чый грэх спалiлася гуменца ў твайго пана?" - "Ой паночку, змiлуйцеся, не ведаю". Абышоў усiх, а ляжалi ў два рады, як снапы, - i нiхто не ведае... "Ну, то, кажа, як вы такiя святыя, што нiхто з вас не мае грэху, - царства вам нябеснае!" Выйшаў з казакамi за вароты, сказаў заперцi там нягрэшных i запалiць, i гэтае гумно... Божухна-бацюхна! Пан багаты, што яму значыць спалiць гумно (пустое, без хлеба) i страцiць сотнi дзве падданых, калi ў яго лесу таго за колькi дзён вокам не скiнуць, а падданых не адна тысяча. Завылi ўсе людцы, што стаялi ў вокнах, кiнулiся да пана, але не з коллем, а з гаручымi слязьмi, каб не губiў невiнаватых. Плачуць, галосяць, поўзаюць наўкол пана па зямлi, як ракi або чэрвi. "Запальвайце! - крычыць пан. - Мае людзi, мой адказ!" Хацелi ўжо казакi палiць, аж крычыць з гумна адзiн: "Мой грэх!" Выпусцiлi ўсiх, а яго звязалi, павезлi некуды скрозь ноч. Дзейкалi ў нас людзi, што спалiў яго пан у лесе. Можа - праўда, можа - не, толькi ўжо ён прапаў недзе навекi, нiколi не вярнуўся. А начальству пан сыпнуў грошы, каб не слухала людскiх дзейканняў i не шукала чалавека. Сам жа пан быў i начальнiк...

- Каб усiм кагалам кiнулiся на пана, то не прапаў бы чалавек, - спiраецца задуманы хлапец.

- Эх, братка ты мой, братка! - кiвае галавою дзед. - Паглядзiм што-то ўжо будзе з вас, маладых ды бойкiх.

Маўчыць тады, бывала, малады ўнук.

I так цягнуцца доўгiя-доўгiя зiмовыя досвiткi... Да свету яшчэ далёка, i кажа дзед, як загiнуў малады Васiль, што кахаў харошую дзяўчынку-немку i любiў яе маляваць, i як звялася па смерцi дзедавага дзеда багатая пчэльня, i як трасла дзедавага дзядзьку трасца, здаўшыся яму начою ў лесе нямою бабаю...

- Не ймецца веры, дзедку, у тое, што ты кажаш, - усмiхаецца нарэшце такi i ўнук. - Трасца не можа здацца бабаю, бо гэта ёсць толькi хвароба.

- Можа i так, - пакорна згаджаецца дзядуля, - а людзi кажуць, i я кажу... Мне самому нiчога нiколi не здавалася. Вам жа, маладым, лепей тое ведаць, што вам у школе кажуць, а нам, цёмным, што... Што мы ведаем?

- Як чалавек хворы, дык яму тады здаецца ў хворых мазгах... - спяшаецца ласкавей сказаць унук, бо цяпер жаль ён чуе да свайго цёмнага, пакорнага дзядулi...

1926 г.

Книгу Максим Горецкий Досвiткi (на белорусском языке) скачать бесплатно,

Другие произведения авторов/автора



Top-10
авторов книг
А Б В Г Д Е Ж З И К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Э Ю Я
мебель туалетный столик http://www.kosmosmebel.ru .